БУРУУ ЯРЬЖ ЗЄВ ОЙЛГОНО ОО ГЭЖ…
Оруулсан: singapore 4 сарын 14, 2008 онМанай нэгэн яруу найрагч:
Хэл, хил, мал гуравтайгаа байхад
Хэн баян бэ? Монгол баян.
Хэл, хил, мал гурваасаа хагацвал
Хэн эмгэнэлтэй вэ? Монгол эмгэнэлтэй гэж маш оновчтой шvлэглэснийг хэн хvнгvй мэднэ. Хилийг ч яахав хилийн цэрэг хамгаалж байгаа. Мал сvргийг малчин эзнээс нь єгсvvлээд тєр засаг хvртэл хамгаалалтдаа авчихсан. Харин хэлийг маань хэн хамгаалж байна вэ? Єнєєгийн монгол хэлний байдал энэхvv асуултын хариуг биднээс нэхсээр байна.
Англи, орос гээд дэлхийн “том” хэлнvvдийн “довтолгоон”-д єртєж, заримдаа єєрєєр нь угжуулж єссєн хvvхэд залуустаа хvртэл “шоовдорлогдох” болсон монгол хэл маань цагийн сайханд дэлхийн хэл болж, ургахуйгаас шингэхvй хvртэлх олон улс гvрэнд єнєєгийн англи хэл лvгээ адил хэрэглэгдэж, тэр хэрээр дээдлэгдэж байсныг зуун зууны хєх тvvх гэрчилнэ. Гэтэл єнєєгийн бид тэр тvvхийг мартаж орхиод, англиар “мэнд мэдэж”, оросоор “харааж”, солонгосоор “уулга алдах” болсон нь нэн харамсалтай. Би vvгээрээ гадаад хэл сурч байгаа хvvхэд залуусыг буруутгах гэсэнгvй, харин эх хэлээ сайн сурч, дээдлэн хvндэлж гэмээ нь харь хэлийг тєгс сурдаг учиртайг сануулах гэсэн юм. Монгол хэлээ хайрлан хамгаалах, зєв сайхан ярьж бичих талаар vе vеийн эрдэмтэн мэргэд захин хэлж, заан залруулсаар ирсэн билээ. Vvнийг бичигч монгол хэлийг шинжлэн судалдаг хvн биш боловч эх хэлэндээ санаа тавих нь монгол хvний vvрэг гэдэг vvднээс энэхvv нийтлэлийг бичлээ. Алдаж ташаарсан зvйл байваас уучлан єршєєх буй за.
Нэг. АЛДААТАЙ БИЧИХ АЛБАТАЙ ГЭЖ VV?
90-ээд оны ардчиллаас хойш манайд эх хэлний талаарх тєрийн бодлого суларч ирснийг харуулах наад захын жишээ нь vсгийн дvрмийн алдаа ихссэн явдал гэж хэлж болно. Гэхдээ ємнєх нийгмийн vеийн ном хэвлэлvvд огт алдаагvй гардаг байсан гэж хэлж бас болохгvй. Алдаа гарах нь гардаг байж. Гэхдээ одоогийнхийг бодвол ёстой “єдрийн од” шиг цєєхєн байж дээ. Хаа нэг алдаа гарвал тvvнийгээ залруулдаг, алдаатай ном зохиолд залруулга гэсэн тусгай хэсэг vйлдэж хавсаргадаг байв. Бага, дунд сургуульд ч цээж бичиг гэдгийг ёстой нэг “цээжилтлээ” хийдэг байж билээ. Гэтэл єнєєгийн сургуульд цээж бичиг хийж байна уу гэж асуувал “За даа, бараг vгvй л болов уу” гэж ихэнх хvн хариулах биз ээ. Vvнийг ч сvvлийн vеийн ном хэвлэл бэлхнээ харуулаад байгаа бус уу. Ном хэвлэл гаргаж байгаа хvмvvс нь бусдаасаа арай л илvv бичгийн боловсролтой хvмvvс байх учиртай атал тэд нар нь ингэж алдаж бичихлээр нєгєє “дунд” сургуулийн хvvхдvvд нь ямар байх нь тодорхой. Тэгэж, ингэж алдаж бичжээ гээд хэлэхлээр “Одоо алдаагvй бичдэг хvн гэж хаа байгаа юм. Угаасаа энэ кирилл vсгийн дvрэм чинь буруу юм гэнэ лээ” гэж єєрийгєє зєвтгєх хvн бишгvй тааралдана. Ц.Дамдинсvрэн гуайн зохиосон “Шинэ vсгийн дvрэм”-д засаж залруулууштай юм бий нь бий. Уг дvрэм гарсан цагаас нь л манай эрдэмтэд энэ тухай бичиж шvvмжлэн, засч залруулсаар ирсэн. Гэхдээ нэгэнт л vсгийн дvрмээ шинээр батлан гаргаагvй л бол муу ч сайн ч хуучин дvрмээ дагах учиртай баймаар. Гэтэл манайд бараг толгойтой болгон єєр єєрийн дvрэм зохиож, тvvнийгээ мєрддєг болчихжээ. Алдаагvй ном хэвлэл ч гарахаа больж, хvмvvс ч тvvнд нь бvр дасаж орхиж. Дээр vед алдаатай ном хэвлэл олоход бэрх байсан бол одоо харин алдаагvй ном олоход бэрх болжээ. За тэгээд нєгєє муу нэртэй “шар сонинууд”-тай бол бvр ярилтгvй. Худлаа ярих хvнд бараг vг, єгvvлбэр бvр нь алдаатай. Тэгсэн атлаа зарим нь “Манай сонинд байгаа 1 алдааг олно уу” гэсэн “таавар” зарлах нь яана. Нэг байтугай нэг зуу, аягvйдвэл нэг мянган алдаатай сониноос чухам аль нь тэр “таалгаад” байгаа нэг алдаа нь болохыг “таах” хvн байдаг болов уу, та минь.
Харин єдєр тутмын хэдэн сонины хувьд vсгийн дvрмийн алдаа харьцангуй бага байдаг нь тэдгээр сонины тvвшинг харуулж байгаа хэрэг болов уу.
Vсгийн дvрмийн алдаа зєвхєн муу нэртэй, луу данстай кирилл vсэгт гарч байгаа юм биш, монгол бичгээр ч алдаатай бичсээр л байна. Одоо албан газрын хаяг, тамга тэмдгээс эхлээд монгол бичиггvй юм гэж vгvй болжээ. Монгол бичгээ сэргээн хэрэглэж, хос бичигтэн болох гэж байгаа нь сайшаалтай хэрэг. Гэхдээ бас л нєгєє vсгийн дvрмийн алдаагаа засахгvй бол болохгvй нь ээ. Нэг vе бvх нийтээр монгол бичигт шилжин орохоор бэлтгэж, бага сургуулийн хvvхэд монгол бичгээр амлуулж байлаа. Гэтэл гэнэт монгол бичигт шилжин орохоо больж, баахан хvvхдvvдийг “туршилтын туулай” болгож “хэлмэгдvvлж” орхисныг бvгдээрээ санаж байгаа байх. Тvvний vр дvнд кириллээр ч зєв бичдэггvй, монгол бичгээр ч зєв бичдэггvй “нэгэн vеийнхэн” тєрєн гарсан. Одоо тэд нар хорь нэлээд гарч, нийгмийн амьдралд идэвхтэй оролцох болсон бєгєєд нєгєє vсгийн дvрмийн алдаа (кирилл монгол аль алиных нь) гарахад “гол vvрэг” гvйцэтгэж байгаа бололтой.
Ганц нэг жишээ дурдъя. Мэдээлэл, харилцаа холбоо, технологийн газрын хаягийг монгол бичгээр “Засгийн гацрын тохируулагц агендлаг Мэдээлэл, харилцаа холбоо, технологийн гацар” гэж уншигдахаар бичсэн байх юм. Тvvнээс гадна телевизийн зарим нэвтрvvлгийн нэр ус, нэвтрvvлэг бэлтгэсэн хvмvvсийнхээ нэрийг монгол бичгээр бичих болсон нь сайшаалтай хэдий ч vсгийн дvрмийн алдаа мэр сэр харагдах нь харамсалтай. “Монгол тэмvvлэл “ гэдэг vгийг “Монггол тэмэvлvл” гэж бичих ёстой атал “Монггол тэмэгvлvл” гээд биччихсэн байх жишээтэй. Энэ мэтийг монгол бичиг мэддэг гадаадын хvн харвал юу гэж хэлэх бол гэхээс чих халууцах юм.
Ямар ч атугай ном сонин, телевиз гэдэг бол хvний нvдэнд хамгийн их тусч, тэр хэрээрээ бичгийн боловсролд нь нєлєєлдєг тул ном, хэвлэл, телевизийнхэн vvнд анхаарал хандуулах цаг нэгэнт болжээ.
Хоёр. БУРУУ ЯРЬЖ, ЗЄВ ОЙЛГОНО ОО ГЭЖ…
Сvvлийн vед монгол хэлний найруулга, утгазvйн хэм хэмжээг зєрчигчид хэтэрхий олширч, тэр нь бvр “моод” болсон гэхэд хилсдэхгvй. Тэгсэн атлаа тvvнийгээ “Монгол хvн буруу ярьж, зєв ойлгодог юм” гэж зєвтгєж суух нь инээдтэй ч, бас эмгэнэлтэй. Ганц нэг жишээ авъя. Сvvлийн vед “нэлээдгvй” гэдэг vг бараг л хvн бvрийн амны уншлага болжээ. Уг нь “нэлээд” гэдэг нь “олон, бага бус” гэсэн утгатай бєгєєд vvн дээр vгvйсгэх утгатай “-гvй” гэдэг нєхцєл залгахаар “бага, цєєн” гэсэн утгатай болмоор. Гэтэл манайхан харин ч эсрэгээр “Нэлээдгvй амжилт гаргалаа”, “Тєр засаг энэ асуудалд нэлээдгvй анхаарал хандуулж ирлээ” гэх мэтээр “бахдан сайшаах” болжээ.
Мєн “эф-эм радио маань”, “дуу маань” гэх мэтээр хамаатуулахын “маань” нєхцлийг их хэрэглэх болжээ. Уг нь буруу ч юм биш л дээ. Гэтэл бvр дэндээд “гэмт хэрэгтэн маань, шорон маань” гэж ярих болсноор барахгvй арай л “Осама Бин Ладен маань” гэж ярих нь холгvй болжээ. Монголчууд бид ч яах вэ бие биетэйгээ “хамаатархан” ярьж болдог юм байж. Гэтэл саяхан телевизээр нэг гадаадын нєхєр “Монгол улс маань” гэж ирээд л их л “єєриймсєг” ярьж байх юм. Бодоод байхад мань хvн арай ч тэгэж хэлээгvй, гол учир нь хэлмэрчид “маань л” байх шиг.
Социализмын vед монгол хэл орос хэлний нєлєєнд их автсанаас зарим нэг vг єгvvлбэрийн гаж сонин бvтэц хэдэн vеийн турш эх хэлийг маань эвдсээр ирснийг бид мэднэ. Гэтэл одоо энэ явдал арилах нь бvv хэл, улам гаарсаар байна. Энэтхэг-европ хэлний тооны айг монгол хэлэнд хуулбарлан буулгаснаас одоо бидний олонх нь “хvvхэд” гэвэл нэг хvvхэд, “хvvхдvvд” гэвэл олон хvvхэд гэж ойлгодог болчихжээ. “Офицеруудын ордон” гэх мэт нэр, “Єндєр уулуудын дундуур тvргэн урсгалт голууд урсана” гэх зэрэг орос хэлнээс шууд “орчуулсан” vг єгvvлбэр орчин vед “уламжлагдан” ирсэн тєдийгvй зарим нь “хєгжлийн дээд шатанд” гарчээ. Саяхан зурагтаар нэгэн гоо сайханч бvсгvй “багс нар маань” гэж ярив. Уг нь “нар, нэр” хэмээх нєхцлийг хvнтэй холбоотой нэр vгэнд залгаж, “багш нар, эмч нар” гэж ярьдаг атал “будгийн багс нар” гэж ярьж байгааг “хєгжлийн дээд шат” гэхээс єєрєєр юу гэх билээ.
Энд бас хэлэлгvй єнгєрч болохгvй зvйл бол хvндэтгэлийн vг хэлллэгийг зєв хэрэглэх явдал юм. Монгол хэлэнд хvндэтгэлийн vг хэллэг байсан, харин нэг хэсэг тvvнийг “феодалын”, “хуучирсан”, “бvдvvлэг” гэх зэргээр ад шоо vздэг байснаас болоод ямар тохиолдолд, хэрхэн хэрэглэдгийг нь мэддэг хvн одоо ховор болжээ. Жишээлбэл, “таалах, зооглох” гэх мэт хvндэтгэлийн vгсийг єгvvлэгч этгээд єєр дээрээ хэрэглэх ёсгvй атал “Надад таалагддаг”, “Би бууз зооглох дуртай” гэж єєрийгєє “дээдлэн хvндэтгэдэг” хvмvvс олон болжээ.
Ардчиллын буянаар уламжлал, ёс заншлаа сэргээх хандлага хvчтэй болж, нэг vе бараг мартагдаад байсан vг хэллэг, нєхцєл дагаврыг идэвхтэй хэрэглэх болсон нь сайшаалтай. Гэвч хэрэглэхэд бас учир бий. Зарим хvн ямар утгатайг нь мэдэхгvй атлаа дээрх vг хэллэг, нєхцлийг хэрэглэх болсон нь хий хоосон чамирхлаас хэтэрсэнгvй. Тухайлбал, “лугаа, лvгээ” гэдэг нєхцлийг буруу ойлгож “Сар лугаа vзэсгэлэнтэй бvсгvй” гэх буюу “Уншигч авхай та” гэх зэргээр ярьж бичсээр л байна. “Лугаа, лvгээ” гэдэг нєхцєл “-тай, -тэй” хэмээх нєхцєлтэй ижил утгатай юм шvv дээ. Ингэхлээр “Сартай vзэсгэлэнтэй бvсгvй” гэсэн vг болж байгаа нь хэр оновчтой зvйрлэл юм бол доо. “Абугай” гэхийг “авхай” гэсэн тэр сониныг зєвхєн эмэгтэй хvмvvс уншиж таарах нь ээ дээ.
Vvнээс гадна телевиз, радиогийн нэвтрvvлэгч, сурвалжлагчид ч єєрсдийн хэл ярианы соёлд анхаарах цаг нэгэнт болжээ. Зурагтаар гарч байгаа хэрнээ “Яагаад ингvvл” (Уг нь “Яагаад вэ гэвэл” гэх ёстой), “Хоёулаагийн ярилцах цаг ингээд дуусч байна” гэж “эрхлэх” нь зохимжгvй. Ямар vг хэллэгийг ямар тохиолдолд, хэрхэн хэрэглэх вэ гэдгийг бодолцох хэрэгтэй байна.
Гурав. ГАДААД ХЭЛ ГАНГАРАА БИШ
Даяаршлын єнєє vед гадаад хэл сурах нь нэн чухал гэдэгтэй хэн ч маргахгvй биз ээ. Гэхдээ гадаад хэл сурч байна гээд эх хэлээ шоовдорлож боломгvй байлтай. Уг нь эх хэлээ хэдий чинээ сайн сурч мэднэ, гадаад хэлийг тєдий чинээ сайн сурдаг учиртай. Харин манайхан “туйлшрахдаа” гарамгай юм хойно “Хай, хэллоv” гэж мэндлээд, “вау, упс” гэж уулга алдаад, “бай, чао” гэж салдаг залуус дэндvv олон болжээ. Гадаад хэл сурна гэдэг нь ганц нэг vг хазгай муруй хэлснээр болчихдог зvйл арай биш байлтай. Монгол хvн юм бол уг нь монгол хvнтэйгээ монголоор яривал зvгээр юм сан. Гэтэл монголоороо арван vг зєв бичиж чадахгvй мєртлєє англи ч биш, монгол ч биш хэлээр шулганагчид олшрох нь сайны ёр яав ч биш. Заавал гадаадаар ярих ёстой, гадаад нэр єгєх ёстой юм бол зєв сайхан ярьж, дуудмаар байна. Гадаад нэртэй пvvс компани, хамтлаг, дуу, нэвтрvvлэг олон болжээ. Гэхдээ энэ нэрийг нь зєв дуудах тал дээр анхаарах зvйл их байна. “Юvби палас, Юvби плаза” (UB palace) гэх юм уу, “Хайпи хаус” (Happy hours) гадаад хэл сургалтын тєв гэх зэргээр буруу хазгай дуудах буюу эсвэл “оранжировка”, “оранжировщик” хоёрыг ялгахгvй “Миний дууны оранжировщикийг тэр хийсэн” гэж ярьдгаа засах цаг нэгэнт болжээ.
Дєрєв. ОРЧУУЛГА ГЭДЭГ ХЭЦVV АЖИЛ
Сvvлийн vед монголчуудын тэр дундаа эмэгтэйчvvдийн нойр хоол, ажил тєрлєє умартан vздэг болсон зvйл нь солонгос, хятад, японы телевизийн олон ангит кино бєгєєд урьд ємнє манайхан киног орос зэрэг европын хэлнээс голчлон орчуулдаг байсан бол одоо англи, солонгос, япон, хятад зэрэг дэлхийн олон хэлнээс шууд орчуулах болсон нь тухайн орны тvvх, соёлыг монголчуудад танилцуулахад ихээхэн ач холбогдолтой юм. Аливаа орчуулга, тэр дундаа киноны орчуулга гэдэг хvссэн бvхэн хийгээд байдаг хялбархан зvйл огт биш. Сайн орчуулга хийхийн тулд зєвхєн гадаад хэлийг сайн сураад зогсохгvй, тухайн орныхоо тvvх, соёл, ёс заншлын талаар єргєн мэдлэгтэй байх ёстой. Гадаад хэлнээс кино олноор орчуулах болсон нь сайшаалтай хэрэг боловч зарим нэг алдаа дутагдал гарсаар байна. Энэ удаа бид телевизээр хамгийн их гарч байгаа солонгос киноны орчуулгын тухай хэдэн vг хэлье.
Хэдийгээр монголчууд солонгос хэлнээс зохиол бvтээл орчуулж байсан туршлага бага боловч бидэнд хятад хэлнээс ном зохиол орчуулж ирсэн арвин туршлага, уламжлал бий. Солонгос хэлэнд хятад хэлнээс орсон vг их байдаг нь орчуулгын ажлыг хєнгєвчлєнє гэсэн vг. Ялангуяа зарим хуучны тvvхэн нэр томьёог орчуулахад хятад-монгол толь бичгээс авч хэрэглэхэд буруудах зvйл байхгvй. Олон vг нуршилгvйгээр солонгос киноны орчуулгаас ганц нэг жишээ татъя.
“Аньдун Ким, Им-у-нёний самуун, Каб-шинь-нёний самуун” гэх мэт vг хэллэгийг сонсоод vзэгчид эдгээрийг хvний нэр буюу ийм нэртэй хvний vvсгэсэн самуун гэж ойлгож байж магадгvй. Гэтэл “Аньдун Ким” гэдэг нь нэг хvний нэр биш, Аньдун гэдэг нутгаас гаралтай Ким овгийнхныг нийтэд нь хэлж байгаа юм. Харин “Им-у-нёнь”, “Каб-шинь-нёнь” гэдэг нь хvний нэр ч биш, газар усны нэр ч биш “хар морин жил”, “хєх бичин жил” гэсэн vг бєгєєд тэдгээр онуудад гарсан бослого самууныг хэлсэн аж. Vvнээс гадна “нуган агь” гэсэн vгийг vзэгчид бишгvй сонссон биз ээ. Уг нь “агь” гэдэг нь хаад, ноёдын хєвгvvнийг нэрлэсэн vг бєгєєд vvнийг “нуган” гэж тодотгох нь “эрэгтэй ах, эмэгтэй эгч” гэснээс ялгаа юун. Тvvнчлэн “єдєр гэгээрэх”, “хамгаалж єгєх”, “тэгэж хийгтvн”, “Японы талд ор гэвэл орж єгєх болно”, “Би чамд vvнийг хийж єгвєл чи оронд нь юу хийж єгєх юм бэ?” гэх мэтийн солонгос хэлнээс vгчлэн орчуулсан зvйл ч олонтаа тохиолдохын дээр “Вантан, айлтгаж хайрлана уу”, “Вантан та мутраа хайрлах аваас шинэ засаг тогтох болно” гэх зэрэг хvндэтгэлийн vгийг буруу хэрэглэсэн, эсвэл утгын авцалдаа муутай vг єгvvлбэр цєєнгvй гарч байна. Уг нь “айлтгах” биш “айлдах”, “мутар” биш “мутрын vсэг” гэсэн бол зєв байх сан. Солонгосчууд “тэгэж ингэж єгєх, тэгэж ингэж vзэх” гэсэн хэллэгvvд тvгээмэл хэрэглэдэг. Монгол хэлэнд ийм хэллэг байдаг ч гэсэн бараг vйл vг болгон дээр “тэгэж єгєєч, ингэж vзээч” гэж хэлдэггvй. Мєн ноён хvнд хандаж “Ноёнтоон, та ядаж ганц vг ган хийгээч” гэсэн дорд хэллэгийг хэрэглэж болмооргvй мэт. Мєн нэгэн тvvхэн кинон дээр “Чи арай будаанаас нь ажилласан юм биш биз дээ?” гэж хэлж байна. “Ажиллах” гэдэг vг монгол хэлэнд саяхнаас л “дундаас нь идэж хохироох, шамшигдуулах” гэсэн утгаар хэрэглэгдэх болсныг бид мэднэ. Гэтэл хоёр гурван зуун жилийн ємнєх vйл явдлын тухайд энэ vгийг хэрэглэх нь тун зохимжгvй байна.
Ойрдоо зурагтаар гарч байгаа “Домогт жанжин И Сvньшинь” гэдэг кинонд И Сvньшинь жанжин монголчуудтай байлдсан тухай гарч байх юм. Хэрэв энэ vнэн бол Монгол-Солонгосын харилцааны тvvхэнд тун сонирхолтой “нээлт” болох юм. Бодоод байхад арай ингэж хэлээгvй, “бvдvvлгvvд” гэсэн vгийг орчуулагч “монголчууд” гэж буруу ойлгосон бололтой юм. Уг нь энэ удаад “бvдvvлгvvд” гэж зvрчидvvдийг хэлсэн байх учиртай.
Тvvнээс гадна “Юvбин аа”, “Юvжин аа” гэх мэтээр хvнд хандан дуудсан vг олонтаа сонсогдох болжээ. Яахав солонгос хэлэндээ тэгэж дууддаг байх л даа. Харин бид “Єнєр аа”, “Мэнд аа” гэж бие биеэ дууддаггvй биз дээ.Уул нь монгол хэлэнд эгшиг зохицох ёс байдаг л юм сан.
“Ам нээснийх уушги нээ” гэгчээр телевиз радиогийн гадаад мэдээний орчуулгын тухай ганц хоёр vг хэлье. Орчуулагч хvн тухайн гадаад хэлээ сайн мэдэхийн зэрэгцээ шинжлэх ухаан, улс тєр, байгаль, нийгэм гээд олон талын мэдлэгтэй байх учиртай. Vгийн олон салаа утгаас тухайн тохиолдолд хамгийн тохиромжтойг нь сонгож байж орчуулга сайн болдог гэдгийг орчуулгын талаар наад захын мэдлэгтэй хэн ч гэсэн андахгvй. Тvvнээс биш ямар нэгэн vгийг єєрийн мэддэг ганцхан утгаар л орчуулаад байж болохгvй. Гэтэл сvvлийн vед “Биологийн ухаанд нэр дэвшигч” “Умард Солонгосын удирдагч Ким Жон хоёр” гэх мэт vг хэллэг сонсогдох боллоо. “Кандидат биологических наук” гэдэг vгийн кандидат гэдэг нь оросоор 1. Нэр дэвшигч 2. Дэд доктор гэсэн утгатай гэдгийг бараг сэхээтэн хvн болгон мэдмээр юм. Гэтэл эхний утгаар нь орчуулснаар дээрх “жигтэй” хэллэг vvссэн байна. Харин Умард Солонгосын удирдагчийн нэрийг орос маягийн дуудлагаар Ким Чен Ир, харин анлиар бол Kim Jeong Il (Ким Жєн-ил) гэдгийн сvvлийн “Ил” гэдэг нь ромын 2-ын тоотой адил харагдсанаас “II Фридрих хаан”, “V Карл хаан “ гэх мэт хаадын цол болж “хувирчээ”.
ТЄГСГЄЛ
Энэхvv нийтлэлд хэн нэгнийг гутаан доромжлох буюу хийсэн бvтээснийг нь vгvйсгэх санаа агуулсангvй, харин “Хvн хэлэхээс нааш, цаас чичихээс нааш” гэдэгчлэн эх хэлээрээ зєв сайхан ярьж, бичээсэй, санаа аваасай гэдэг vvднээс зарим нэг жишээ татаж бичлээ. Эх хэлээ хайрлах, зєв сайхан ярьж, бичих нь монгол хvний бахархал тєдийгvй vvрэг байх учиртай гэсэн vvнийг монгол хэл, соёлынхоо тєлєє мятрашгvй тэмцэгч, их эрдэмтэн
Бямбын Ринчений
Чихний чимэг болсон аялгуу сайхан монгол хэл
Чин зоригт євгєд дээдсийн минь єв их эрдэнэ
Сонсох бvр яруу баялгийг гайхан баясч
Сод их билигт тvмэн юvгээн бишрэн магтму гэсэн гайхамшигт шvлгийн бадгаар тєгсгєе.
Бүлэг Бүлэггүй | Сэтгэгдэлгүй »
