Сингапур улсад амьдарч буй Монголчууддаа зориулав

Зам тээвэр, аялал жуулч­­лалын яамны Далайн захир­гааны удирдлагууд сэтгvvлч­дэд хандлаа. Тэд манай ул­сын далайн тээв­рийн салба­рын єнєєгийн байдал, хєгж­лийн талаар мэдээлсэн юм.

Энэ vеэр Далайн захир­гаа­ны орлогч дарга Б.Ал­тан-Одтой ярилцлаа.
- Монгол Улсын далбааг ашиглуулсныхаа хариуд хэдэн тєгрєг авдаг вэ?
- Манай улс далайд гарц­гvй. Гэсэн ч Олон улсын далайн байгууллагад 1996 онд элсэн орсноор гадаад их далайд гарах боломжтой бол­сон. Далай ашиглах тухай хууль ч баталсан байгаа. Далайд гарах хєлєг онгоцны бvртгэлийг Далайн захиргаа­ны удирдлага дор “Монголын хєлєг онгоцны бvртгэл” хам­тарсан компани Сингапур улсад явуулж байна. 2003 оноос хойш 300 гаруй онгоц бvртгvvлсэн. Одоогийн байд­лаар 231 хєлєг онгоц Улаан­баатар гэсэн бичиглэл хийл­гэн манай далбаатай хєвж яваа. Нэг онгоцонд дунджаар хоёроос гурван мянган ам.дол­лараар єгдєг. Энэ нь даацаасаа хамаараад єєр єєр байдаг л даа. Онгоцондоо бол хатуу хяналт тавьж, гэ­рээ хийдэг. Далбаагаа ашиг­луулсны хєлсний талыг нь Сингапур авдаг. Єн­гєрсєн хугацаанд 1.3 тэрбум тєгрєг тєвлєрсєн байгаа.
- Манай улсын бvртгэл­тэй хєлєг онгоц байдаг уу?
- Одоохондоо манайх хє­лєг онгоц худалдаж авах боломжгvй.
- Далбаагаа тvрээс­лvvлс­­ний хєлсєнд багагvй мєнгєтэй болжээ. Ганц ч гэсэн онгоц авчих боломж байгаагvй гэж vv?
-Онгоц авлаа гэхэд тэнд ажилладаг боловсон хvчин манайд байхгvй. ОХУ-ын Владивосто­кийн Далайн их сургуульд гурван оюутан сургаж байгаа. Мєн Сингапур улсад энэ хичээлийн жилээс эхлэн хоёр оюутан явуула­хаар бол­сон. Таван жилийн дараа онгоцтой, тvvн дээр нь ажил­лах хvнтэй болох байх.
-Сvvлийн vед Монго­лын далбаатай хєлєг он­гоцнууд зєрчил гаргасан тухай мэдээлэл гарах бол­лоо?
-Нэг онгоц Францын ор­чимд ачаа хайгаад явж байс­ныг хvн тээвэр хийж байна гэж саатуулсан юм билээ. Бас энэ намар нэг онгоц манай улсын далбаатай онгоцтой ойролцоо явж байгаад эвдэр­сэн юм билээ. Ачиж явсан бараагаа ойролцоо онгоцон­доо ачуулсан хэрэг. Энэ он­го­цыг туркууд 14 хоног саа­туулж, шалгасан юм байна лээ. Тэр ачаа нь АНУ-аас Ирак руу тээвэрлэсэн110 гаруй танк байсан гэсэн.
-Хууль бус тээвэр гар­вал Монголын талаас зохи­цуулах эрх зvйн орчин бий юу?
-Тухайн улсын хууль хя­налтын байгууллага шалгана. Манайх онгоц эзэмшдэг ком­пани, олон улсын байгуулла­гуудад мэдээллэх vvрэгтэй.
-Хэрвээ манай улсын дал­баатай хєлєг онгоц дээр ноцтой зєрчил гарга­вал Монгол Улсын нэр хvн­дэд халтай. Та бvхэн газар дээр нь очих боломж бий юу?
-Бvртгvvлсэн онгоцдоо маш хатуу хяналт тавьдаг. Хууль бус ажиллагаа явуул­сан л бол бvртгэлээ цуцалдаг. Цаашдаа тэр компани аль ч орны далбааг мандуулах эрхгvй болдог. Гурваас таван удаа жижиг зєрчил гаргавал эрхийг нь хаадаг. Тухайлбал, гэрэл нь асахгvй ч юм уу. Тvvнээс биш эндээс очих эрх зvйн болон мєнгє санхvvгийн боломж байхгvй. АНУ манай улсын Засгийн газар хооронд “Vй олноор хєнєєх зэвсэг, тvvнийг зєєвєрлєх систем, холбогдох материа­лыг да­лайд дэлгэрvvлэхийг хориг­лох талаар хамтран ажиллах заавар” гэж гаргасан. Энэ нь байнгын хороогоор батлагд­вал эндээс далайд очиж ажил­лах боломж бvр­дэнэ.
-БНАСАУ-ын 1000 гаруй онгоц Монголын далбааг ашиг­лаж байгаа тухай ч мэ­дээлэл байна. Ер нь ямар ямар улсын онгоц манай далбааг ашиглах эрхтэй бай­даг вэ?
-Сингапурын 105 онгоц бий. Мєн Хонконг, БНХАУ, Малайз, Индонез гэх мэт ул­с бий. Харин БНАСАУ энэ жаг­саалтад байхгvй.